OTUZYIL SAVAŞLARI


OTUZ YIL SAVAŞLARI

OTUZYIL SAVAŞLARI (1618-1648)
Alman ve İspanya Krallarının yeni mezheplere karşı bayrak açması üzerine başlayan savaşlar Protestan yanlılarının galibiyetiyle sonuçlandı.
Otuz yıl savaşları Almanya ve müttefiki olan ispanya ile Fransa ve müttefikleri (İsveç, Danimarka) arasında yapılmıştır.
Bu savaş tamamen mezhep çekişmesinden kaynaklanmıştır. Almanya?da hemen hemen bağımsız yaşayan, ama sözde Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu içinde bulunan pek çok hükümdar Protestanlığı kabul etmişti. Bunlarla Katolikler arasında büyük bir savaş çıktı.

Savaşta taraflar
Almanya Fransa
ispanyaİsveç
Danimarka

Almanlar birbirleriyle savaşırken savaşa Fransa, İsveç ve Danimarka da karıştı. Mezhep farklılığı nedeniyle otuz yıl içinde yüz binlerce kişi öldü. Savaş Westfalya (1648) Barışı ile sonuçlandı. Bu antlaşma Avrupa tarihinde çok önemli bir adımdır. Almanya Protestanlığı resmi din olarak tanıdı.
Artık Avrupa?da mezhep çekişmeleri siyasetten çekilmiş, devletlerin arasında bir sorun olmaktan çıkmıştır. Böylece Avrupa bazı konularda birlikte hareket etme imkanı kazanmıştır.
Antlaşmanın bazı önemli maddeleri:
1. Almanya, içindeki prenslerin dini ve siyasi özgürlüklerini kabul etti.
2. Hollanda?nın bağımsızlığı tanındı.
3. Fransa, Almanya?dan Alsas?ı aldı.
4. İsveç Kralı, Baltık denizi kıyılarına sahip oldu.
5. Almanya?nın küçük prensliklerinden Brandenburg Prensliği Prusya dukalığı adını aldı. Bu suretle bugünkü Almanya?nın temelleri atılmış oldu.
Yorum : Westfalya barışını İspanya tanımadı. Bu yüzden Orta Avrupa?da savaş bittiği halde Fransa ile İspanya arasında savaş on yıl daha devam etti. Yapılan Pirene Antlaşmasıyla (1659), İspanya Fransa?nın üstünlüğünü kabul etmiştir.

17 ve 18. Yüzyıllarda Avrupa Devletleri
1. Almanya: Kutsal Roma-Germen adını taşıyan Almanya?da yüzlerce prenslik vardı. Aralarında siyasi birlik yoktu. Otuz Yıl savaşlarında Almanya yenilmiş ve ülkedeki prensliklere mezhep özgürlüğü tanımıştı. 18. yüzyıl başlarında Prusya en güçlü prenslik olarak krallık haline geldi ve lider durumuna yükseldi.
2. İngiltere: 17. yüzyıl sonlarında ingiltere?de meşruti krallık kuruldu (1688). 18. yüzyıla güçlü bir şekilde giren İngiltere her alanda gelişme gösterdi. Yedi yıl savaşları?nda Fransa?dan büyük sömürgeler elde etti. Amerika?da 13 koloni kurdular. Amerika?nın bağımsızlığını Versay (1783) Antlaşmasıyla tanıdılar.
3. Fransa: 17. yüzyılda Avrupa?nın en güçlü devleti durumuna geldi, ispanya Veraset Savaşlarında Almanya ve İngiltere ile mücadele etti. Bu savaşlar Fransa?yı olumsuz yönde etkiledi.
4. Lehistan: 17. yüzyılın sonlarına doğru Kutsal İttifaka katılarak Osmanlı Devleti?yle mücadeleye girişti, iç ve dış nedenler siyasi alanda etkili olmasına engel oldu. 18. yüzyılda iyice güçsüzle-şen Lehistan; Rusya, Prusya ve Avusturya tartından üç kez bölüşülerek ortadan kaldırıldı (1772, 1793, 1795).
18. yüzyılın sonlarına doğru Lehistan?ın ortadan kalkması ile Rusya hem İsveç hem de Osmanlı Devleti için çok büyük bir tehlike durumuna geldi.
5. Hollanda: İspanya?dan bağımsızlığını kazanan Hollanda?da krallık kuruldu. Kısa zamanda sömürgecilikte ilerledi ve zengin bir duruma geldi.
6. Rusya: Rusya, 17. yüzyılın sonlarında (1682) Çar ı. Petro?nun yönetimine girdi. Petro?nun iki amacı vardı: Karadeniz?e ve Ballık kıyılarına ulaşmak. Petro, Rusya?yı bir Avrupa devleti haline getirmeye çalıştı. İstanbul Antlaşmasıyla Karadeniz?e inen Rusya, Küçük Kaynarca?yla da Kırım?ı alarak kuvvetli bir devlet haline gelmiştir.
7. Avusturya: Otuzyıl savaşlarında Avusturya Alman siyasi birliğini kuramamıştı. Fakat güçlü devletler arasındaydı. Zaten Karlofça Antlaşmasıyla Macaristan?ı ve Erdel?i alarak büyümüştü. Fransız ihtilâli Avusturya?nın büyümesinde büyük bir engel olmuştur.
8. İsveç: Otuz yıl savaşlarından başarı ile çıkmıştır. Paltova savaşıyla İsveç?in genişlemesi durdu.
9. İtalya: İtalya?da siyasi birlik yoktu. 18. yüzyılda da bu özelliğini devam ettiren İtalya?da en büyük cumhuriyet Sardunya Krallığı idi. Venedik eski önemini yitirmeye başlamıştı. 19. yüzyılda Sardunya İtalyan birliğini kurmuştur.

18. Yüzyılda Avrupa?da Veraset Savaşları

l. İspanya Veraset Savaşları (1702 -1714)
Avrupa devletleri arasında akrabalık bağları yüzünden birçok siyasal sorun çıkmış ve bu yüzden zaman zaman taht kavgaları olmuştur. Bu taht kavgalarının ilki İspanya?da çıkmıştır.
İspanya Kralı II. Şarl?ın erkek çocuğu yoktu. Kral, ölümünden sonra yerine imparatorluğun geleceği için Fransa Kralı Lui?nin torunu Filip?in geçmesini vasiyet etti. 1700 yılında Filip ispanya tahtına oturdu. Bunu Avusturya imparatoru ve bağlı dükler kabul etmediler. Bunun üzerine Avusturya, İngiltere ve Hollanda ile ispanya, Fransa arasında savaşlar başladı. Bu savaşlarda Fransa kısmen başarısızlığı uğradıysa da yeniden üstünlük sağladı, böylece ispanya Krallığını garantiye aldı.
I. Lehistan Veraset Savaşları (1733-1738)
Lehistanın jeopolitik yapısı, Avrupa?lı devletlerin sık sık iç işlerine karışmalarına neden olmuştur. Her devlet Lehistan?a kral seçtirmek istemiştir.
1733?te II. Ogüst ölünce Fransa, Rusya ve Avusturya karşı karşıya gelmişlerdir. Lehliler de iki sınıfa ayrılmışlardır. Rusya ile Avusturya III. Ogüst?ü zorla kral seçtirince Fransa ile rekabet başlamıştır.

Savaşta taraflar
FransaAvusturya
Lehistan Rusya

Fransa başlayan savaşta Osmanlı devletinden yararlanmak isteyerek Osmanlı?yı savaşa kışkırtmıştır. Fakat Osmanlı Devleti Fransa?ya güvenemediğinden, yazılı bir bağlaşma yapılmasını teklif etti. Fransa?nın yanında veraset savaşlarına katılmayan Osmanlı Devleti 1736?da Rusya ve Avusturya?yla savaşa girdi, Fransa bu durumdan yararlanarak Avusturya?ya karşı üstünlük sağladı.

III. Avusturya Veraset Savaşları (1740-1748)
Savaşta Taraflar
AvusturyaFransa
Rusya İspanya
Hollanda Lehistan
İngiltere Prusya

Avusturya İmparatoru IV. Şarlken?in erkek çocuğu yoktu. Bundan dolayı tahtı ölmeden önce kızına bıraktı, ispanya Kralı bunu kabul etmedi. Bunun üzerine Avusturya?yla, Rusya, Hollanda ve İngiltere ile ispanya, Fransa, Prusya, Lehistan arasında savaşlar başladı. Sekiz yıl süren savaş sonunda Fransa tekrar üstünlüğü sağladı.

Yedi Yıl Savaşları (1756-1763)
Avusturya Veraset Savaşları Fransa ile Prusya?nın üstünlüğü ile sona ermişti. Bu savaş sonunda yapılan 1748 Ekslaşapel Antlaşması her iki tarafı da memnun etmediğinden yeniden taraflar arasında savaş hazırlıkları başladı.
Fakat savaşa katılan taraflar arasında bazı değişiklikler olmuştu.

Savaşta Taraflar
PrusyaAvusturya
İngiltere Fransa
RusyaLehistan

İlk olarak Prusya İngiltere ile anlaşmış, bunu Fransa?nın Rusya ve Avusturya ile anlaşması takip etmişti.
Prusya?nın Avusturya, Rusya ve Fransa?ya açtığı savaşlar 1756 yılında başladı. Yedi Yıl süren savaşlar Prusya?nın aleyhine gelişti. İngiltere ise Fransa?nın bazı sömürgelerini elde etti. Bu arada Fransızları Hindistan?dan çıkararak oraya yerleşti.
Savaş Prusya?nın aleyhine devam ederken yeni Rus Çarı III. Petro Prusya tarafına geçti. Savaştan sonra yorulan Fransa, İngiltere?den barış istedi. Bunun üzerine Paris Antlaşması (1763) yapıldı.
Buna göre :
1. Fransa, Amerika ve Hindistan?daki sömürgelerini İngiltere?ye bıraktı.
2. Avrupa?daki arazi durumu savaştan önceki haline getirildi.
yorum : Yedi yıl savaşları sonunda Fransa zayıflamış, İngiltere toprak bakımından çok genişlemişti. Bu savaşlar Fransa?da ihtilalin başlamasına, İngiltere?de ise Amerika?da bulunan 13 kolonisi ile arasının açılmasına neden oldu. Prusya ise Avrupa?nın en güçlü kara devleti haline geldi.

About Admin-Dilek Özatmaca

44 Yaşında İlkokul Mezunu İzmir’li Evli ve 3 harika evlat Annesi Ev hanımı bir bayanım. Sitemi açmaktaki amacım İnternet’ten görüp beğendiğim Hobi,El işi,Yemekler vb şeyleri sizlere de sunmak. Beni daha fazla tanımak isterseniz sayfa altındaki Ben Kimim? menüsüne bakabilirsiniz.
Sitemi Beğendiyseniz Lütfen Facebook ve diğer Sosyal Ağlar da Paylaşır mısınız?

Fikir ve İsteklernizi yazabilirsiniz

Buraya Yorum Yazabilirsiniz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak-Siteniz yoksa Boş bırakın.


*